Als de bus onhaalbaar is – het tegengaan van vervoersarmoede met alternatieve vervoersconcepten

Er wordt wat afgereisd in Nederland. In september staan de kranten weer overvol met artikelen over dat het openbaar vervoer weer uit zijn voegen barst. Voornamelijk speelt dit probleem op hoogwaardig openbaar vervoer trajecten en op de sporen.

Een schril contrast met de andere tendens in Nederland. Daar waar de winst gemaakt wordt op de drukke trajecten, wordt de druk op de onderkant van de ov-markt als maar groter. De overheid kiest tegenwoordig steeds vaker voor het collectief, want het ov moet sneller en efficiënter. Dat de overheid dit doet is verklaarbaar, maar wat doet de overheid op het moment dat mensen zich door deze keuzes niet meer kunnen verplaatsen, doordat de afstand tot het openbaar vervoer te groot wordt?

Door alternatieven aan te bieden, kunnen de gevolgen van economisch beleid verminderd worden en kan zogenaamde vervoersarmoede tegengegaan worden. Potentiële reizigers houden zo toegang tot het openbaar vervoer. Voordat er alternatieven aangeboden worden, geldt de vraag: Wat zijn realistische alternatieve vervoersconcepten om vervoersarmoede in het ov te voorkomen, zodat openbaar vervoer zijn sociale functie behoudt?  In mijn bachelorafstudeeronderzoek ging ik op zoek naar het antwoord op deze vraag.

Verandering van functie: van sociaal naar economisch
Openbaar vervoer kent een sociale functie. Het ontsluit woonlocaties met plaatsen van betekenis zoals ziekenhuizen, winkelcentra en stations. Het is de sociale functie die ervoor zorgt dat openbaar vervoer niet helemaal kan functioneren zoals gewenst. Daar waar de bus in verbindende de vorm de hoogste economische rendabiliteit kent, wordt deze wegens de sociale functie nu ontsluitend ingezet. Verklaarbaar want sommige reizigers hebben geen andere alternatieven dan het ov. De mensen die gebruik van het openbaar vervoer moeten maken, omdat zij geen alternatieven hebben worden captives genoemd.

Er zijn in Nederland veel doelgroepen te onderscheiden die onder de zogenaamde captives vallen: lage inkomensgroepen, mindervaliden, ouderen en ook jongeren. Wanneer het openbaar vervoer buiten het bereik valt, kan er sprake zijn van vervoersarmoede. Dat betekent dat mensen zichzelf niet meer kunnen verplaatsen over een langere afstand waardoor zij de aansluiting verliezen met de maatschappij. Werk, winkels, sport en sociale activiteiten komen buiten het bereik van de herkomst locatie te liggen.

Doelgroepen op basis van middelen en beperkingen
Potentiële ov-gebruikers ervaren om verschillende redenen vervoersarmoede. Veelal worden reizigers in doelgroepen op basis van reismotieven ingedeeld. Juist daar gaat het mis, een reismotief zegt niets over de middelen en beperkingen van een reiziger. Iemand kan forens zijn en een handicap hebben. Wordt deze alleen ingedeeld als forens, dan ligt een discrepantie tussen vraag en aanbod op de loer. De doelgroepen zijn daarom opnieuw vastgesteld:

  • Reiziger zonder beperkingen
  • Rijbewijsloze
  • Reiziger met een financiële beperking
  • Reiziger met een visuele beperking
  • Reiziger met een fysieke beperking
  • Reiziger met een mentale beperking

Om een verschil te kunnen duiden tussen verschillende reismotieven is een tweedeling gemaakt in utilitair, waarbij snelheid en efficiëntie voorop staan, en hedonistisch, waarbij de mogelijkheid tot verplaatsing belangrijker is dan snelheid. Voorbeelden zijn respectievelijk reis naar kantoor (utilitair) en een familiebezoek (hedonistisch).

Om vervoersarmoede te voorkomen als gevolg van beleidskeuzes in het openbaar vervoer zijn er verschillende concepten geanalyseerd. Vervoersconcepten die ervoor zorgen dat reizigers toegang houden tot het openbaar vervoer.

De concepten verschillen van zeer traditionele vormen zoals de bus en taxi, tot vernieuwende vraaggestuurde en deelsysstemen. De verschillende vervoersconcepten zijn zowel lijngebonden als niet lijngebonden en verdeeld in een viertal categorieën met de volgende concepten:

  • Reguliere openbaar vervoer
    Lijnbus
  • Vraag gestuurd openbaar vervoer
    Flexibel volgens vaste route en dienstregeling
    Flexibel volgens een vaste route
    Flexibel van halte naar halte
  • Vraag gestuurd besloten vervoer
    Flexibel van deur-tot-deur
    Doelgroepenvervoer
  • Deelsystemen
    Deelauto
    Deelfiets

Vrijwillige initiatieven zijn op basis van de scope van dit onderzoek buiten beschouwing gelaten.

Alternatieve concepten
Het koppelen van de verschillende beleids- en doelgroepseisen leidt tot een breed palet aan mogelijke toepasbare alternatieve concepten. De deelauto komt daar in positief naar voren en ook de reguliere lijnbus vormt vaak een realistisch alternatief. De deelsystemen lenen zich goed voor korte afstanden, wanneer de bus door grotere afstanden naar de bushalte onhaalbaar is geworden.

Deelsystemen zijn voor de utilitaire reiziger goed geschikt vanwege de hoge mate van planbaarheid en flexibiliteit. Voor de hedonistische reiziger is het gemak van de reis bepalender.

Reisintegratie is op dit moment het meest aanwezig bij de bus, flexibel volgens dienstregeling en route en de deelsystemen. De OV-chipkaart als betaalsysteem en de gebruikte standaarden voor het plannen zijn daarin grote voordelen. Het aanbod is voor een hedonist altijd nog belangrijker dan de snelheid van de rit.

Acht concepten, één systeem
Het integreren van systemen is een randvoorwaarde om vervoer van deur-tot-deur naadloos op elkaar aan te sluiten. Zo is de OV-chipkaart in het ov daar een belangrijk voorbeeld van. Integratie van systemen kan door systemen via een platform op elkaar aan te laten sluiten, veelal geuit via het principe Mobility as a Service. Dat aansluiten gebeurt door open standaarden. Via deze standaarden kunnen derde partijen applicaties ontwikkelen waarin alle modaliteiten worden aangeboden. Door ook betaalmiddelen te standaardiseren, verdwijnen de plooien tussen de verschillende concepten. Randvoorwaardelijk voor een goede integratie van het alternatief is het kunnen toepassen van persoonlijke voorkeuren, plannen, boeken en betalen van aanwezige modaliteiten in een concessiegebied.

Zorgplicht
Op basis van dit onderzoek worden ov-autoriteiten en gemeenten, wegens de zorgbudgetten, geadviseerd maatwerk in te zetten om mensen toegang te bieden tot het openbaar vervoer. De hoeveelheid vereiste zorg vanuit de doelgroep, het reismotief en de afstand tot het dichtstbijzijnde knooppunt spelen daarbij de leidende rol. Toegang bieden betekent dat het systeem niet parallel functioneert aan het ov, maar voorziet in het gat dat ontstaat door het wegvallen van de bus.

Maatwerk is pas echt maatwerk als het aansluit op de behoefte van de reiziger. Dat moet met de inzet van alternatieve vervoersconcepten altijd in het achterhoofd gehouden worden. Zolang er rekening gehouden wordt met de (potentiële) doelgroep en er geen mismatch ontstaat tussen de klantwens en het aangeboden vervoersconcept (klantwaarde vs. publiciteitswaarde), is er een breed palet aan alternatieven mogelijk.

Het succes van een alternatief hangt af van de manier hoe de integratie van het alternatief in een systeem is uitgevoerd. Deze is vereist om een alternatief realistisch te laten zijn. Want de kracht van het ov ligt in zijn eenvoud en eenduidigheid. Alternatieve vervoerwijzen moeten daar op aansluiten, zodat een alternatief ook echt realistisch is. Een realistisch alternatief concept voor de gebruiker en de ov-autoriteit als de bus onhaalbaar is.

Het volledige document: Als de bus onhaalbaar is – Bachelorscriptie Jason David
Status: Definitief, openbaar – In opdracht van: Royal HaskoningDHV – Eindcijfer: 8


Google Maps kan meer dan navigeren

Al bijna 2,5 jaar reis ik bijna dagelijks 200 kilometer heen en weer van en naar Breda. In die 3 uur per dag heb ik genoeg tijd om de mogelijkheden van mijn telefoon helemaal uit te pluizen. Zo kwam ik destijds een functie tegen die toen nog My Location History heette van Google. Daarin staat elke afzonderlijke locatie waar ik mij op een willekeurig moment van de dag begeven heb. Destijds was deze functie nog redelijk basaal. Je kon de slechts directe lijntjes van locatie naar locatie  zien.(onderstaande afbeelding)

route-2014

modal-split

Maar het is inmiddels al bijna 2017 en dat betekent dat Google ook forse stappen vooruit blijft zetten. My Location History is inmiddels netjes vertaald naar “Tijdlijn” en is inmiddels een vast onderdeel van Google Maps geworden. Inmiddels is het mogelijk (zoals rechts te zien) je eigen dagelijkse modal split uit Google te halen. Inmiddels weet Google zelfs relatief goed de vervoerwijzen van elkaar te scheiden, want de fiets blijft voor een niet Nederlands bedrijf een vreemde eend in de bijt.

Het is gaaf om deze ontwikkeling te zien en te volgen. Ik kan tot op het uur terugkijken waar ik op dat moment was. Voorwaarde is wel dat mijn telefoon (als locatievoorziening) aan stond op dat moment, want zonder telefoon kan Google mijn locatie (vooralsnog) niet volgen.

De mogelijkheden van deze functionaliteit lijken bijna eindeloos. Van actuele reisinformatie tot klantgerichte reclame. Betrouwbaarheid is hier een sleutelwoord. Want op dit moment is er nog veel ruimte voor verbetering mogelijk. Verplaatsingen per ov worden vaak nog onterecht aangemerkt als autoritten. En openbaar vervoer in combinatie met de fiets is voor het algoritme waarschijnlijk ook nog te moeilijk.

route-met-navigatie

route-zonder-navigatie

Het verschil tussen een autorit (boven) en een rit met het openbaar vervoer  (onder) is duidelijk te zien. 

Meerwaarde
Wat is de concrete winst voor de gebruiker? Voor Google is het belang evident, zij zijn de grote speler op het gebied van Big Data en gebruiken deze om de service aan te klant te verbeteren. Maar ook voor mij als ‘klant’ zijn er wel degelijk voordelen. Zo krijg je op de telefoon realtime reisinformatie te zien voor reizen die je het vaakst maakt. De locaties waar je het vaakst bent worden vastgelegd als “Werklocatie” en “Thuislocatie”. Op basis van je reispatronen en de door jou in Google Now aangevinkte reisvoorkeuren die herkent worden door Google krijg je vervolgens reisadviezen door. In mijn geval staat mijn reisvoorkeur op openbaar vervoer.

Wanneer ik ergens op locatie ben en ik dreig mijn laatste reismogelijkheid per ov te missen, dan krijg ik daar een melding van op mijn telefoon. Dit is een functie die voortkomt uit de locatiegeschiedenis en zich uit via Google Now. Zij koppelt alle van jou bekende gegevens en weet zo een gepersonaliseerd reisadvies te genereren.

Doordat reisinformatie door vervoerders steeds beter (accurater en sneller) gedistribueerd wordt, worden apps als Google Now ook steeds betrouwbaarder. Zodanig dat als ik moet kiezen tussen 9292ov en Google Now ik volmondig voor Google Now zou kiezen.

Privacy
Persoonlijk heb ik er geen moeite mee dat mijn gegevens bekend zijn bij een service als Google. De dienstverlening naar mij toe wordt door deze ontwikkeling juist sterk door verbeterd. Tegelijkertijd heb ik ook niets te verbergen. Heb jij dat wel? Het is mogelijke de GPS functie op de Tijdlijn uit te zetten, de vraag is dan alleen wel of je dan ook echt niet meer gevolgd wordt.

Big Brother is watching you

Login op Google en bekijk hier je eigen tijdlijn:
http://google.com/maps/timeline

 

 

Houdoe en bedankt!

Zoek een stage voor 14 weken bij een bedrijf naar keuze en maak kennis met het vakgebied. Zo luidde opdracht vorig jaar. Na een wensenlijst gemaakt te hebben wist ik het: “De gemeente Eindhoven” zou het worden. En zo het geschiedde. Onder toezicht van stagebegeleider Erik van Hal ging ik in september aan de slag, bij de afdeling Verkeer en Milleu als verkeerskundige in spe.

Ik werd betrokken bij de projectgroep ‘Beleef de Vestdijk’ en zo opgenomen in de vakwereld van de verkeersplanologen. Bewonersavonden, ondernemersavonden en de Dutch Design Week heb ik allemaal van dichtbij mee mogen maken. Die momenten vormden de basis voor mijn rapportage. Een rapportage die weergeeft wat er voor nodig is om draagvlak in de stad te creëren om de herinrichting van de Vestdijk tot een succes te maken. Helaas is de rapportage wegens de huidige status van het project “Beleef de Vestdijk” niet openbaar en kan ik deze daarom niet publiceren.

Ik heb veel geluisterd, gezien en geleerd. Het hele ambtelijke apparaat ontdekt en tegelijkertijd het krachtenveld tussen de politiek, deskundige en burger ervaren.

Hoewel vrijdag mijn officiële laatste dag was, heb  ik vandaag, dinsdag 13-12, mijn referaat (presentatie) gehouden. Dat betekent automatisch het echte einde van deze eerste stageperiode. De weken zijn gevlogen. Mijn dank aan de gemeente voor haar bewezen diensten is groot en wie weet tot ooit.

Houdoe en bedankt!

whatsapp-image-2016-12-09-at-10-13-56

Titel: Hoe rijk wordt de Vestdijk?
Status: Niet openbaar
I.o.v: Gemeente Eindhoven

 

 

Dutch Design Week

Richt je eigen Vestdijk in! Kom aankomende week (22 t/m 30 oktober) tijdens de DDW langs op het stadhuis van Eindhoven en bekijk de Vestdijk in 3D en doe je eigen ontwerpvoorstel. Want hoe tof is het om alvast een kijkje in de toekomst te nemen? Mede mogelijke gemaakt door de jongens van Witteveen en Bos is het mogelijk met de Oculus Rift de toekomstige situatie te aanschouwen… althans de voorlopige situatie, want met alle ideeën uit de stad gaan we aan de slag. Kom met voorstellen en laat zien hoe jij de voetganger in de toekomst de ruimte wil geven.

Ik ben je alvast voor gegaan. Tot volgende week?

Ik ben vrijdags aanwezig op het stadhuis, maar als je mij echt heel graag wil zien, dan kan dat natuurlijk 😉

Geschreven op persoonlijke noot. 

Einde van het schooljaar, tijd voor cijfers

Het is tijd om terug te blikken op het afgelopen collegejaar. Niet qua schoolresultaten, want dat zit wel goed. We blikken terug op een ander vlak, want mijn interesse voor reisgegevens is groot. Ineens kreeg ik het idee om mijn reisgegevens van het afgelopen schooljaar om te zetten in iets tastbaars. Vandaag was de perfecte dag daarvoor. Want hoe presteert de NS eigenlijk in mijn schooljaar? Van de ruim 594 gemaakte reizen heb ik er slechts 6 gehad met een serieuze vertraging van meer dan 30 minuten. Ik heb weinig te klagen gehad over mijn schooljaar.

Te zien is waar ik geweest ben (en dus ook waar niet), welke stations ik het vaakst aangedaan heb (als begin-/eindpunt) en hoe vaak ik uiteindelijk met mijn ov gereisd heb. Vanaf januari zie ik een sterke daling en forse verschuiving in het aantal reisbewegingen. Dat was het moment dat ik echt op kamers zat. Vanaf toen werd Breda mijn uitvalsbasis en namen het aantal reizen richting Rotterdam en Eindhoven alleen maar toe.

Noot: Reizen waar ik van afgezien heb door een stremming staan niet vermeld.

Factsheet-spoorkaart-2015-2016

Project Stadionpark II bijna ten einde

Het laatste project zit er al weer op. Wij gaven de gemeente Rotterdam onze visie op een nieuwe inrichting van het Stadionpark. Het nieuw te herontwikkelen gebied rondom de Kuip en het nieuwe stadion. In rapportage van iets minder dan 50 pagina’s hebben wij de gemeente Rotterdam ons advies gepresenteerd. Aankomende donderdag zal er nog een korte pitch plaatsvinden, waarna het project echt tot zijn einde komt.

 

Kan ik u helpen?

13315490_10154060405600269_5304992004343379893_nVanaf deze week gaat toch wel een kleine wens in vervulling. Werken bij de NS! Nouja meer werken voor NS. Via YoungCapital ben ik bij NS terechtgekomen. In eerste instantie voor het project Besloten Toegang Stations (BTS). Dit project regelt de livegang en dus sluiting van de poortjes op de stations, maar zonder een dienst gedraaid te hebben, stond ik voordat ik het wist een buitendienst te draaien voor NS. De buitendienst helpt klanten bij werkzaamheden aan het spoor verder op weg waar nodig. Gelukkig heb ik een vrij goede kennis van het spoornet en kan ik bijna alle vragen beantwoorden zonder de reiziger teleur hoef te stellen, maar als een reiziger vraagt of ik geen uitstel van betaling kan schrijven zodat hij toch nog met de bus mee kan. Dan moet ik helaas nee zeggen, want ik ben nog altijd maar een jongen met een geel hesje.

 

 

 

Start keuzeproject Stadionpark II

Afgelopen maand zijn we hard aan de slag gegaan met een nieuw project. Het laatste project op de NHTV alweer. In dit project zijn we alleen ingedeeld in een mobiliteitsgroep naar keuze. Urbanmanagement, Mobiliteitsmanagement en Verkeersmanagement. Hoewel de keuze niet makkelijk was heb ik er voor gekozen om voor urban management te gaan. In het nieuwe project gaan we aan de slag met het Stadionpark in Rotterdam. Want de Feyenoord wil al jaren een nieuw stadion en de gemeente wil deze ontwikkeling aangrijpen om meteen het gebied ingrijpend op de schop te gooien. Wij gaan als urbanmanagement groep kijken hoe wij het stadionpark opnieuw vorm zouden geven en geven op onze beurt een aanbeveling aan de Gemeente Rotterdam. Innovatie en maatschappelijk belang staan in dit project centraal.

Nieuw in dit project is dat wij als groep ons voor doen als bedrijf, waarbij wij een offerte in dienden te dienen om zo het project (fictief) toegewezen te krijgen.

Bezoek NVVC 2016 Den Bosch

Donderdag 21 april 2016 heb ik samen met klasgenoten het nationaal verkeersveiligheidscongres 2016 bijgewoond in Den Bosch. Het thema van deze dag was inspiratie tot actie. Inspiratie tot actie werd het want in workshops en kennissessies werd steeds gehamerd op die actie. Actie die nodig is want op hetzelfde congres werd bekend dat het aantal verkeersdoden steeds verder toe neemt.

Overzicht van de dag:

Plenair programma met o.a.:

Nelly Vollebregt: Een verkeersslachtoffer vertelt
Jop Groeneweg: Het verhogen van de verkeersveiligheid: de volgende stap
Sahar Meradji: Wie heeft de regie over de gevaarlijkste wegen van Nederland?
Harald Bouman (VNG) en Christophe van der Maat (IPO): In gesprek over gemeentelijk en provinciaal verkeersveiligheidsbeleid

Parallelle kennissessies –

Parallelle workshops –

Plenair programma met o.a.
Marjolijn Sonnema, directeur Wegen en Verkeersveiligheid, Ministerie van Infrastructuur en Milieu: Verkeersdoden 2015
Peter van der Knaap: Toelichting op de ontwikkelingen in de verkeersveiligheid
Felix Cohen: Veilig Verkeer Nederland; Vrijwilligers in beeld
Frits van Bruggen: Bekendmaking NVVP
Collegetour met Peter van der Knaap, Frits van Bruggen en Felix Cohen

Meer informatie over het congres vind je hier: Nationaal Verkeersveiligheids Congres

Excursie Kopenhagen

12186368_895944003831325_453465716689756714_o

Als je aan Kopenhagen denkt, dan denk je gelijk aan de fiets. Want van Kopenhagen wordt gezegd dat het de beste fietsstad van de wereld is. Nou, dát schept nogal wat verwachtingen! Daarnaast loopt deze snel groeiende regio, waar momenteel zo’n 4 miljoen mensen wonen, ook nog eens voorop als het gaat om vernieuwende en duurzame stedelijke ontwikkeling. En wat betekent dat voor de mobiliteit? Om antwoord te krijgen op die vraag zijn gedurende een week allerlei projecten en bedrijven bezocht.

De Cycling Embassy of Denmark gaf een zeer inspirende presentatie over hoe Kopenhagen zo’n goede fietsstad is geworden. En ze willen het zelfs nog verder verbeteren. Niet alleen de infrastructuur moet dan op orde zijn, maar het moet voor mensen vooral ook vanzelfsprekend zijn om de fiets te pakken. Hoe goed het fietsen is in Kopenhagen hebben de studenten zelf ervaren tijdens een enerverende fietstoer door de stad!

In Malmö timmeren ze ook hard aan de weg. De stad wil schoon en duurzaam zijn. De stadsarchitect heeft uitgelegd hoe ze dat voor elkaar gaan krijgen. Met eigen ogen hebben de studenten gezien hoe de stad daar nu al mee bezig is. Een oud havengebied wordt momenteel getransformeerd tot een energiezuinige wijk met slimme oplossingen voor openbaar vervoer, fiets en voetganger.

Voor de stad Lund in Zweden zijn de studenten de uitdaging aangegaan binnen één uur tijd een ontwerpoplossing te bedenken voor een knelpunt in de binnenstad. Want hoe kan het drukke busverkeer samengaan met een toekomstige snelfietsroute door het centrum? En bij het hoofdkantoor van IKEA hebben twee verkeersspecialisten verteld over hun werk en wat deze meubelgigant allemaal doet om de bereikbaarheid van hun winkels, het parkeren en het inladen van gekochte spullen zo goed mogelijk te laten verlopen. Wat een wereldbaan!

IMG_20151021_175553

Tot slot hebben de studenten een kijkje genomen bij de Deense Spoorwegen. Op het hoofdkantoor hoorden ze over nieuwe dienstregelingplannen en de aankoop van nieuwe treinen. Bij de Technische Universiteit Denemarken ontmoetten ze Deense studenten van de opleiding Traffic & Transport en zijn ervaringen van het Nederlandse en Deense verkeerssysteem met elkaar uitgewisseld.

Het was een zeer leerzame en vooral ook gezellige week waar iedereen nog vaak enthousiast aan zal terugdenken! In de bijlage kun je de reisgids bekijken.

Reisgids Mobiliteit

Tekst: Mark van Eijk
Bron: Shaping Society